|
AEROZAGAĐENJE - ZAGAĐENJE VAZDUHA
Od početka industrijske revolucije, drastično se menja sastav vazduha usled zagađenja sagorevanjem fosilnih goriva i drugim pojavama o kojima će biti reči . 1952. godine ovo je postalo veoma očigledno kada je u Londonskim maglama usled zagađenja direktno umrlo 4000 ljudi. U 10 vodećih zemalja Evrope oko 20% svih uzroka smrti pripada malignim bolestima, od čega je 1/3 uzroka smrti izazvana bolestima disajnih organa (respiratornog sistema). 10% smrtnosti nastaje usled akutnih respiratornih infekcija. Povećan je broj obolelih od anemija, alergija, imunoloskih, genetskih i neurotskih poremećaja, poremećaja metabolizma. (Dr Zorica Rogozarski,
Zavod za zaštitu zdravlja Požarevac ) U Americi od 50,000 do 100,000 smrti se dogodi godišnje usled zagađenog vazduha. Smog tamo ubije više ljudi nego što strada u automobilskim nesrećama. Samo u Kaliforniji 2,2 miliona ljudi pati od asme. (California's State Department of Health Services.) Zagađenje vazduha je jedan od glavnih problema industrijski "razvijenih" i "nerazvijenih" zemalja. Vazduh je medij koji je zagađen, a samih vrsta zagađivača je puno. Klasifikovaćemo ih i obraditi. Veoma je važno znati da ogroman uticaj na zdravlje pored "spoljašnjeg" vazduha ima i "unutrašnji, sobni vazduh. Procenjuje se da je taj uticaj 100 a negde i do 1000 puta veći od uticaja spoljašnjeg aerozagađenja! Kako zagađenje iz vazduha dospeva u organizam
Put unošenja zagađujućih materija u organizam je udisanje (inhalacijom), gutanjem (ingestijom) i transkutano.
Zna se da izloženost putem inhalacije zavisi od koncentracije zagađujucih materija, dužine izloženosti, fizičke aktivnosti, uzrasta i pola. Izloženost putem ingestije(gutanja) je manje razrađena jer bi se za svaku vrstu hrane morao računati unos za životni vek, ali je sigurno da se konzumiranjem zagađenih žitarica, voća i povrća kao i zagađene hrane životinjskog porekla unose različite toksične materije.
Za kancerogene materije nema bezbedne granice vrednosti, dok za nekancerogene postoje definisane vrednosti zahvaljujuci kompenzatornim procesima u izloženom organizmu. Ekonomske štete su velike. Povećana je toplota zemljišta i smanjena količina padavina. Padaju kisele kise. Zagađuje se zemljište i plići vodonosni slojevi. Ostećuje se biljni svet a time ometa proces samoprečisćavanja vazduha. Poremećen je lanac ishrane. Brzo nastaje erozija građevinskog materijala, propadaju spomenici kulture, veće je prljanje stanova, nameštaja, rublja.
Svaku promenu u sastavu i stanju vazduha, koja prelazi granicu prilagodljivosti ljudskog organizma i dovodi do njegovog obolevanja, nazivamo aerozagađenjem. Odakle potiče zagađenje Zagađenje izazivaju procesi koje baš mi podstičemo neodgovornim življenjem i to: Za spoljašnji vazduh: - sagorevanje uglja i nafte u elektranama, toplanama i individualnim kućnim ložistima
- procesi u industrijskim postrojenjima (naftna, hemijska, metalurška, prehrambena)
- izduvni gasovi saobraćajnih vozila i teških mašina,
- procesi isparavanja kancerogenih materija na deponijama otpada i smeća i samozapaljivanje smeća.
Za unutrašnji vazduh: - sagorevanje uglja i nafte u kućnim ložištima
- spaljivanje kancerogenih materija (plastike jer nastaju POPS kancerogene materije, iverice jer sadrži formaldehid)
- pušenje duvana
- upotreba kućnih hemikalija
- upotreba električnih aparata jer izduvavaju živu i olovo
- oslobađanjem gasa radona iz betona koji je izazivač raka
Zagađujuće materije i njihove osobine Najčešće zagađujuće materije su CO2, CO, SO2, azotni oksidi, razna organska jedinjenja (ugljovodonici, benzoli, freoni), olovo, živa i dr. Do sada je identifikovano više stotina različitih zagađujućih materija, a treba istaći mogućnosti stvaranja novih, do sada nepoznatih jedinjenja, pod uticajem sunčevog zračenja i električnog pražnjenja.
Na kvalitet vazduha na jednom području, pored koncentracije zagađujucih materija iz izvora zagađenja i udaljenosti izvora, veliki uticaj imaju meteoroloski elementi: stanje vazdušnog pritiska, pravac i brzina vetra, vrtložna strujanja, odsustvo vetra, vlažnost vazduha, prisustvo magle, količina padavina, temperatura vazduha i temperaturne inverzije.
Najveća koncentracija zagađujućih materija rasprostire se vodoravno u pravcu vetra.
U periodima "tišine" - odsustva kretanja vazduha sve zagađujuće materije ostaju u naselju.
U donjim slojevima atmosfere vazduh je topliji i kreće se ka gornjim hladnijim slojevima što omogućava normalnu disperziju. Međutim u uslovima naglog rashlađivanja zemlje dolazi do temperaturne inverzije. Prizemni vazduh je hladniji od onog u višim slojevima pa je disperzija onemogućena. Nizak vazdusni pritisak, odsustvo vetra, velika vlaznost vazduha, magla i temperaturna inverzija smanjuju rasprostiranje zagađujućih materija u visinu i daljinu, zadržavaju ih u prizemnim slojevima i koncentrišu u blizini izvora zagađenja. Može doći do stvaranja "smoga" sa jedinjenjima koja su izuzetno otrovna i opasna po zdravlje ljudi.
Nivo koncentracije zagađujućih materija utvrđuje se merenjem. Koncentracija zagađujućih materija u vazduhu, na određenom mestu, kojom se izražava kvalitet vazduha, zove se imisija. Nadležno ministarstvo propisuje granične vrednosti imisije, obezbeđuje propisno praćenje kvaliteta vazduha u naselju i evidenciju podataka, obezbeđuje praćenje osnovnih meteoroloških elemenata i prati uticaj zagađenog vazduha na zdravlje ljudi.
Cilj kontrole kvaliteta vazduha je zaštita zdravlja ljudi, odnosno, utvrđivanje izvora zagađenja, utvrđivanje stepena zagađenja, utvrđivanje kretanja zagađenosti vazduha u toku godine, procena opterećenosti pojedinih lokacija, utvrđivanje kritičnih situacija u cilju upozorenja javnosti, utvrđivanje mera zaštite.
Podaci dobijeni praćenjem aerozagadjenja su osnov za donošenje programa sanacije određenog područja. U slučaju prekoračenja graničnih vrednosti imisije, zagađivač je dužan da na zahtev određenog inspekcijskog organa preduzme potrebne mere da bi se koncentracije štetnih i opasnih materija svele na propisane granične vrednosti imisije. Najčešće se kontrolišu imisija SO2 iz grupe nekancerogena i čadj iz grupe kancerogena i ukupne taložne materije. Oni se mogu smatrati indikatorima aerozagađenja. Sumpordioksid, nastaje kao proizvod sagorevanja sumpora u fosilnim gorivima. To je gas oštrog mirisa, teži od vazduha. Toksičnost mu se pojačava u uslovima povećane vlažnosti zbog stvaranja sumporne kiseline. Iritira disajne puteve i konjuktive, a pri većim koncentracijama oštećuje plućni parenhim i čulo mirisa. Dugo udisanje manjih koncentracija u stanju je da izazove hronično ostećenje disajnih puteva, konjuktiva i gleđi zuba, a neki mu pripisuju kataralne promene sluzokože želuca, menstrualne poremećaje i različite promene u krvnoj slici.
Prema najnovijim saznanjima proizvodi oksidacije SO2 u vazduhu još su toksičniji od samog SO2. Čađ nastaje sagorevanjem fosilnih goriva. To su fine, male čestice veličine oko 5 mikrona. Lebde u vazduhu i ponašaju se kao gas. Sadrže toksične i kancerogene materije. Mogu nakupljati i bakterije. Lako prodiru u disajne puteve i ostećuju ih. Taložne materije su delići čvrstog goriva, pepela, ulične prašine koji usled svoje težine padaju na zemlju. Dejstvo na organizam im zavisi od porekla i hemijskog sastava, veličine i oblika čestice, zagađenosti mikroorganizmima. Padavine sa pH vrednošću ispod 5,6 su kisele padavine ("kisele kiše").
Uticaj zagađenja vazduha (aerozagađenja) na decu
Aerozagadjenje umanjuje inteligenciju deteta.
Deca koja žive u naseljima u kojima se registruje veliko saobraćajno zagadjenje imaju manji koeficijent inteligencije (IQ) i pokazuju slabije rezultate na testovima inteligencije i pamćenja od svojih vršnjaka koji udišu čist vazduh, upozoravaju stručnjaci Škole za javno zdravlje pri američkom Univerzitetu Harvard.
Uticaj aerozagadjenja na inteligenciju odgovara onom koji se registruje kod dece čije su majke u trudnoći pušile 10 cigareta dnevno ili koja su izložena trovanju olovom, navodi vodja istraživanja dr Šakira Franko Sulja.
Dok je uticaj zagadjenja vazduha na zdravlje kardiovaskularnog i respiratornog sistema temeljno istraživan, manje se znalo o njegovom uticaju na mozak. Da bi proučio tu oblast, tim iz Bostona sproveo je istraživanje na 202 bostonska deteta starosti od osam do 11 godina. Kad su uzeti u obzir faktori kao što su roditeljsko obrazovanje, jezik kojim se govori u kući, težina deteta na rodjenju i izloženost duvanskom dimu, došlo se do zaključka da tzv. "crni ugljenik" iz izduvnih gasova autombila i kamiona (naročito onih na dizel) negativno utiče na kognitivnu funkciju dece. Što je veća izloženost crnom ugljeniku to je i kognitivna funkcija dečijeg mozga ugroženija.
Teška izloženost crnom ugljeniku u proseku smanjuje IQ za 3,4 poena, a takodje umanjuje i vokabular i pamćenje deteta, a negativno utiče i na spsobnost učenja.
Bostonski tim pretpostavlja da saobraćajno zagadjenje izaziva negativne posledice na moždane funkcije time što dovodi do zapaljenja i oksidativnih oštećenja tog organa.
Dr Franko Sulja i njene kolege zalažu se da se ova oblast dalje istraži, kao i da se utvrdi kako saobraćajno zagadjenje deluje na kognitivne funkcije ljudi svih uzrasta, a naročito da li ubrzava degeneraciju mozga kod Alchajmerove ili Parkinsonove bolesti. (Tanjug/Rojters) Izuzetno veliki uticaj ima i unutrašnje zagađenje vazduha u stanu. Prema procenama USA eksperata ono nastaje usled hemikalija u domaćinstvu i nikotinskog dima. Procenjuje se da je taj uticaj 100 a negde i do 1000 puta veći od spoljašnjeg aerozagađenja. Svako šesto dete u Central Valley u Kaliforniji obolelo je od asme. Više od 5000 dece bude smešteno u bolnice samo u San Joaquin Valley Air District zbog asme. Neke statistike o deci oboleloj usled aerozagađenja u Republici Srbiji
Tačna učestalost astme u Srbiji nije poznata, ali nekoliko studija ukazuje da je ona slična kao u Evropi. ISAACS studija (Živković i sar, 2002) pokazuje učestalost od oko 8%, a studija na 7 500 školske dece (Nestorović i sar, 2002) daje sličan procenat. Poslednje studije u svetu ukazuju da njena učestalost raste. U Smederevu, uticaj aerozagađenja na učestalost respiratornih infekcija kod dece prikazano je posmatranjem dve osnovne škole od kojih je jedna u blizini velikog aerozagađivača (Železara US. STEEL) a druga na bližoj periferiji grada. Koristili su zdravstvene kartone dece i analizirali broj poseta zbog respiratornih infekcija u periodu od 1.VII 2007. do 30.VI 2008. godine. U prvoj osnovnoj školi u proseku je svaki učenik više od jedanput došao na pregled zbog respiratornih tegoba, a od toga 27,9% poseta je zbog bronhitisa. U drugoj školi zbog bronhitisa se javilo 24,5% dece. U prvoj školi je 8,4% dece obolele od astme, a u drugoj 7,3%. U obe škole je veća učestalost astme kod dečaka i to u ranom školskom uzrastu: 7 godina. Zaključuje se da je veća učestalost respiratornih infekcija i obolelelih od astme u prvoj školi gde je veće aerozagađenje. ZDRAVSTVENI CENTAR "SV.LUKA" SMEDEREVO U Pančevu je visoka stopa oboljevanja predškolske dece – čak 6000 oboljenja na 1000 dece, što znači da se u toku jedne godine svako predškolsko dete razboli šest puta, najčešće (četiri do pet puta) od bolesti respiratornog sistema. Prema rečima dr Siniše Baumana, pedijatra i pulmologa u pančevačkoj bolnici, aerozagađenje pogađa sve uzraste, ali su, ipak, deca najosetljivija. Dr Bauman kaže da u Pančevu svakodnevno otkrivaju nove slučajeve dece sa poremećajima respiratornog sistema: "Mi stalno imamo veliki broj dece koja oboljevaju od bronhijalne astme. Svakog dana imamo dosta novih slučajeva. Primera radi, danas sam obavio 16 pregleda i imao tri nova slučaja dece sa respiratornim opstrukcijama. To se stalno dešava." Pančevačka deca pate od upale grla, ždrela i bronhija, ali i hroničnih, opstruktivnih bolesti pluća kakve su astma, opstruktivni bronhitis i bronhiolitis, koje negativno utiču na rast i razvoj. U Srbiji ima 60% odraslih pušača, 30% mlađih od 16 godina koji su aktivni pušači.
Izduvni gasovi poreklom iz drumskog saobraćaja (automobila, kamiona, autobusa i motocikala) Dim iz dizel motora odgovoran je za 70% oboljevanja od raka usled zagađenog vazduha! ( Earthjustice, Kalifornijski Air Resources Board.) Najveći "trovači" vazduha u prestonici su automobili, pokazuje poslednje istraživanje o kvalitetu životne sredine Beograda tokom 2008. godine. Broj automobila u glavnom gradu povećao na gotovo 500.000. Sve prosečne godišnje vrednosti koncentracija ugljen-monoksida, azot-dioksida, olova i sumpor-dioksida, koji su poreklom iz izduvnih gasova automobila, u protekloj godini bile su preko dozvoljenih vrednosti! Podaci iz Publikacije o kvalitetu životne sredine Beograda. Opasne materije, poput atmosferskog olova, azotnih oksida, ugljen-monksida i isparljivih ugljovodonika, potiču od saobraćaja, pišu "Večernje novosti". Poslednji podaci govore da je zagađenost vazduha sumpor-dioskidom za gotovo 60 odsto veća nego prethodne godine. Prosečan broj dana sa količinom čađi preko granične vrednosti, po mernom mestu iznosio je 43 dana. Azot-dioksid je "prelazio" norme pet dana po mernom mestu. Da bi se naznačili najugroženiji delovi grada po uticaju gasova iz automobila, napravljene su zone. - U prvoj, centralnoj gradskoj zoni su "London", Nušićeva, Dom narodne Skupština i Zeleni venac - piše u Publikaciji. - U drugoj, tranzitnoj, su Cvijićeva ulica i Železnička stanica, u trećoj, "gradsko jezgro" - Slavija i Vukov spomenik, četvrtoj, širem gradskom jezgru, Gradska bolnica, Karaburma, Autokomanda i Banovo brdo, dok su u petoj zoni, području preko Save, Novi Beograd i Zemun. Još jednom su analize pokazale da je najopasnije mesto za život centar Beograda. Čak od 4.000 do 6.000 vozila po satu prođe raskrsnicama "Londona", Nušićeve, Skupštine, dok Cvijićevom i Železničkom stanicom, čak 30 odsto sobraćaja čine teški i autobuski. Zeleni venac truju autobusi i automobili "dizelaši", koji čine 88 odsto saobraćaja u tom delu prestonice. Stručnjaci iz Zavoda za javno zdravlje "Batut", napominju da je neophodno što pre smanjiti broj vozila u centralnoj gradskoj zoni, izmestiti teški saobraćaj iz gradskog jezgra i otvariti pešačke zone.
BROJKE
4.000-6.000 vozila po satu prođe kraj apoteke "London" u Beogradu.
30 odsto sobraćaja u Cvijićevoj u Beogradu je autobuski.
TESTOVI
SRBIJA je jedina zemlja u okruženju koja nema zakonsku obavezu da ispituje i kontroliše izduvne gasove iz auspuha automobila eko-testom. Kada bi se pravilo, koje važi u zemljama EU primenilo i kod nas, procenjuje se da bi bar 70 odsto vozila bilo "proterano" sa naših drumova!
Umesto četiri vrste izduvnih gasova kod automobila koji koriste benzin, u Srbiji se meri samo koncentracija ugljen-monoksida (tolerancija je čak 4,5 odsto). Ahim Štajner, podsekretar UN i izvršni direktor Programa Ujedinjenih nacija za životnu sredinu (UNEP), govori za Danas, da je Srbija jedna od pet zemalja u čitavom svetu koja koristi olovni benzin! OPASNO PO ZDRAVLJE
MATERIJE koje dolaze iz auspuha mogu da imaju akutno i hronično dejstvo na zdravlje ljudi - tvrde lekari. - Tako, sumpor-dioksid utiče na sužavanje vazdušnih puteva, kašalj, izaziva akutni bronhitis i astmu, kao i mnoga respiratorna oboljenja. Azotni oksidi iritiraju sluzokožu oka i gornje disajne organe.
Dugotrajna izloženost ugljen-monoksidu može loše da utiče na razvoj fetusa. Olovo utiče na povećanje krvnog pritiska, a lako isparljivi ugljovodonici su kancerogeni, povećavaju rizik od malignih oboljenja lomfnog sistema i koštane srži. (Izvor podataka - Zeleni život)
Zagađujuće supstancije poreklom od izduvnih gasova motornih vozila (zadnji obrađeni podaci za 2007. g. - Batut) Koncentracije ugljen-monoksida, azotdi oksida i olova praćene su u Beogradu i Novom Sadu. Vrednosti imisije ugljen-monoksida praćene su samo u Beogradu (na 11 mernih mesta) i Novom Sadu (na 15 mernih mesta). Za razliku od vrednosti za Novi Sad koje su nemerljive (0,0 mg/m3), srednja godišnja vrednosti imisije ugljen-monoksida u Beogradu je 7,14 mg/m3 , što je više nego dvostruko povećanje u odnosu na dozvoljenu srednju godišnjuvrednost od od 3,0 mg/m3. Srednja godišnja vrednost imisije azot-dioksida za Beograd je bila 126.36 μg/m3 dok je u Novom Sadu iznosila 19,00. Samo u Beogradu su vrednosti izmerene na svih 11 mernih mesta prelazile dozvoljenu srednju godišnju vrednost imisije za naseljena mesta ( GVI) od 60,00 μg /m3. Srednja godišnja vrednost imisije olova poreklom iz motornih vozila praćena je u Beogradu i Novom Sadu. Samo u Beogradu su vrednosti izmerene na 8 od 11 mernih mesta prelazile dozvoljenu GVI za naseljena mesta od 1,0μg/m3 , dok su vrednosti za olovo u Novom Sadu (<0,1 μg/m3 ) značajno ispod GVI. Čovek potroši 260kg kiseonika za godinu dana.
Jedan automobil koji neko vozi 50km na čas za tri 3 sata potroši koliko čovek za godinu dana kiseonika.
Dakle kada vozite automobil u svakom trenutku trošite kiseonik za 750 ljudi na planeti...
i da ako ste zaboravili šume se krče nemilice, a ljudi je sve više kao i automobila. KVALITET URBANOG VAZDUHA U REPUBLICI SRBIJI (zadnji obrađeni podaci za 2007. g. - Batut) MERENJA Sistematsko praćenje kvaliteta vazduha (imisija) se obavlja putem merenja i evidentiranja vrednosti pojedinih indikatora na mernim mestima u mreži urbanih stanica. Spoljašnji linkovi sa podacima mernih stanica o sastavu vazduha u gradovima Republike Srbije:Državni sistem za kontrolu kvaliteta vazduha http://www.sepa.gov.rs/index.php?menu=47&id=1001&akcija=showAll
Mreža automatskih stanica za monitoring ambijentalnog vazduha u Vojvodini http://www.eko.vojvodina.gov.rs/?q=node/42
RHMZ Srbije http://www.hidmet.gov.rs/ciril/kvalitetvazduha/index.php
Gradski zavod za javno zdravlje - Beograd http://www.beoeko.com/aero/sr/vazduh01.htm
Ekološki atlas Beograda http://www.zdravlje.org.rs/ekoatlas/08a.htm
Zavod za javno zdravlje Pančevo http://www.zjzpa.org.rs/vazduh.htm
Sekretarijat ZZS grada Beograda http://www.eko.bg.gov.yu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=45&Itemid=108 Vrednosti indikatora za 2007. Godinu pokazuju: Sumpor-dioksid je tokom 2007. godine praćen u 28 naselja na 103 merna mesta. Naselja najmanje zagađena sumpor-dioksidom u 2007. godini bili su Kraljevo i Priboj. Najzagađenija naselja sumpor-dioksidom tokom 2007. godine su Vranje i Kostolac. Pad zagađenosti vazduha sumpor-dioksidom u odnosu na prethodnu godinu zabeležen je u Vranju, Leskovcu, Pančevu i Užicu, dok je u Zvečanu, Ivanjici, Kosovskoj Mitrovici, Kostolcu, Kraljevu, Kruševcu, Nišu, Obrenovcu, Subotici i Čačku, zagađenost bila veća nego prethodne godine . Čađ je tokom 2007. godine praćena u 31 naselju na 110 mernih mesta. Naselja koja su u 2007. bila najmanje zagađena čađu su: Kraljevo i Novi Sad. Najzagađenija naselja u pogledu prisustva čađi bila su Smederevo i Užice. Pad zagađenosti vazduha čađu u odnosu na prethodnu godinu zabeležen je u Valjevu, Vranju, Zrenjaninu, Ivanjici, Kraljevu, Kruševcu, Nišu, Paliću i Pančevu, dok je u Beogradu, Zvečanu, Kosovskoj Mitrovici, Kostolcu, Kragujevcu, Obrenovcu, Priboju, Smederevu i Subotici zabeležen porast zagađenja. Taložne materije su tokom 2007. Godine praćene u 34 naselja na 129 mernih mesta. Najmanje zagađena naselja taložnim materijama tokom 2007. godine bila su Prijepolje i Pančevo. Najzagađenija naselja taložnim materijama u 2007. godini bila su Zrenjanin i Elemir. Pad zagađenosti vazduha taložnim materijama u odnosu na prethodnu godinu prisutan je u Vranju, Zvečanu, Kosovskoj Mitrovici, Kragujevcu, Leposaviću, Leskovcu, Lučanima, Novom Sadu i Pančevu, dok je u Beogradu, Zrenjaninu, Ivanjici, Kosjeriću, Kostolcu, Kruševcu, Paliću, Pirotu, Požegi, Sevojnu i Subotici došlo do porasta vrednosti. Specifične zagađujuće supstancije tokom 2007. godine praćene su u 21 naselju na 62 merna mesta. Od toga su neorganske zagađujuće materije praćene u Beogradu, Valjevu, Vreocima, Grabovcu, Zrenjaninu, Kragujevcu, Kosovskoj Mitrovici, Kruševcu, Leskovcu, Mladenovcu, Nišu, Novom Sadu, Subotici, Pančevu i Šapcu. Srednja godišnja vrednost imisije amonijaka ni u jednom naselju nije prelazila dozvoljenu srednju godišnju graničnu vrednost imisije za naseljena mesta od 200,0 μg/m3. Srednja godišnja vrednost imisije azotdioksida samo je u Vreocima (68,00 μg/m3 ) prešla dozvoljenu srednju godišnju graničnu vrednost imisije za naseljena mesta od 60,0 μg/m3 . Srednja godišnja vrednost imisije žive određivana je samo u Kruševcu i iznosila je 0,30 μg/m3, što je trostruko manja vrednost od dozvoljene srednje godišnje granične vrednosti imisije za naseljena mesta od 1 μg/m3. Za hlorovodonik nije zabeležena vrednost veća od dozvoljene srednje godišnje granične vrednosti imisije za naseljena mesta od 50,0 μg/m3. Srednja godišnja vrednost imisije sumpor-vodonika ni u jednom naselju nije prešla dozvoljenu srednju godišnju graničnu vrednost imisije za naseljena područja od 8,0 μg/m3. Srednja godišnja vrednost imisije suspendovanih čestica samo u dva naselja nije prelazila GVI za naseljena mesta od 70,0 μg/m3 ( Kosjerić i Sevojno), dok je u ostalim naseljima (Beograd, Vreoci, Grabovac, Zrenjanin, Mladenovac, Pančevo) bila iznad te vrednosti. Organske zagađujuće supstancije praćene su tokom 2007. godine u Beogradu, Vreocima, Grabovcu, Kruševcu, Mladenovcu, Obrenovcu Novom Sadu i Pančevu. Sve srednje godišnje vrednosti imisije bile su ispod dozvoljene srednje godišnje GVI za nastanjena područja, za svaku supstanciju ponaosob. Teški metali u taložnim materijama a) Srednja godišnja vrednost imisije kadmijuma kretala se od 0,017 μg/m2/dan u Kraljevu do 31,63 μg/m2/dan u Nišu. Vrednosti iznad dozvoljene srednje GVI za naseljena mesta od 5,0 μg/m2/dan zabeležene su samo u tom gradu. v) Srednja godišnja vrednost imisije mangana kretala se od 147,4 μg/m2/dan u Grabovcu do 1506,5 μg/m2/dan u Mladenovcu. g) Srednja godišnja vrednost imisije nikla kretala se od <1,0 μg/m2/dan u Grabovcu i Obrenovcu do 27,0 μg/m2/dan u Beogradu. d) Nijedna vrednost srednje godišnje vrednosti imisije olova ne prelazi srednju godišnju vrednost imisije dozvoljenu za naseljena mesta od 250,0 μg/m2/dan. đ) Srednja godišnja vrednost imisije za hrom(6+) kretala se od <1,0μg/m2/dan u Grabovcu do 66,74 μg/m2/dan u Nišu. e) Od 26 naselja u kojima je praćena vrednost cinka u taložnim materijama, srednja godišnja vrednost imisije bila je iznad dozvoljene vrednosti za naseljena područja (400,00 μg/m2/dan) u 5 naselja. Od toga je značajno napomenuti da je srednja godišnja vrednost za Sevojno iznosila 1917,0 μg/m2/dan. Teški metali u suspendovanim česticama Teški metali u suspendovanim česticama su u toku 2007. godine praćeni u Beogradu, Grabovcu, Elemiru, Zrenjaninu, Kosjeriću, Kragujevcu, Leskovcu, Mladenovcu, Nišu, Novom Sadu, Pančevu, Sevojnu i Užicu. Srednje godišnje vrednosti imisije arsena kretale su se od 1,44 ng/m3 u Novom Sadu do 8,5 ng/m3 u Mladenovcu. Srednja godišnja vrednost imisije kadmijuma kretala se od 1,0 ng/m3 u Kosjeriću do 500,0 ng/m3 u Nišu. Srednja godišnja vrednost imisije mangana kretala se od 11,0 ng/m3 u Kosjeriću do 670,0 ng/m3 u Elemiru. Srednja godišnja vrednost imisije nikla kretala se od 1,03 ng/m3 u Nišu do 333,0 ng/m3 u Elemiru i Zrenjaninu. Kad je u pitanju prisustvo olova u suspendovanim česticama samo u Nišu je srednja godišnja vrednost imisije prelazila dozvoljenu srednju godišnju vrednost imisije za naseljena područja od 1,0 μg/m3. Srednja godišnja vrednost imisije hroma(6+) kretala se od 1,4 ng/m3 u Užicu do 150 ng/m3 u Zrenjaninu. Izvestaj_o_stanju_zivotne_sredine_u_Republici_Srbiji_za_2008_godinuEmisije sumpordioksidaU industriji najveće emisije SO2 potiču iz procesa sagorevanja fosilnih goriva, a tu posebnomesto zauzimaju termoelektrane. Zatim slede prerada sulfidnih ruda, ruda olova, cinka ibakra, proizvodnja sumporne kiseline i papira, rafinerije nafte itd. Na slici su prikazaniprikupljeni podaci o emisijama sumpordioksida u vazduh tokom 2008. godine iz izvorazagađivanja u Republici Srbiji. Na slici se posebno izdvajaju tri izvora:
1.Termoelektrane Nikola Tesla A i B u Obrenovcu;2.Termoelektrane Kostolac A i B u Kostolcu;3.Rudarsko topioničarski basen Bor;koji predstavljaju, prema postojećim podacima, najznačajnije izvore sumpordioksida u našojzemlji.
 Emisije azotnih oksidaNajznačajniji izvor antropogenog zagađenja atmosfere azotnim oksidima je sagorevanjefosilnih goriva u proizvodnji toplotne energije za zagrevanje naselja, proizvodnjielektrične energije, motorima sa unutrašnjim sagorevanje. Na slici su prikazani podaci oemisijama azotnih oksida u vazduh tokom 2008. godine iz izvora zagađivanja u našoj zemlji.Glavni izvori emisija ovih materija u vazduh na području Srbije su:1.Termoelektrane Nikola Tesla A i B u Obrenovcu2.Termoelektrane Kostolac A i B u Kostolcu.
Emisije čvrstih česticaNa slici su prikazane emisije čvrstih čestica (PM 10) u vazduh tokom 2008. godine iz izvorazagađivanja. Glavni izvori emisija ovih materija u vazduh na području Srbije su:1.Termoelektrane Nikola Tesla A i B u Obrenovcu2.Termoelektrana Kolubara u Lazarevcu3.Termoelektrane Kostolac A i B u Kostolcu.4.Industrijski kompleks u Pančevu5.Fabrika US Steel u Smederevu.
|
Otrovi u vazduhu
Loading Poll...
