|
Komunalni otpad poznat kao đubre sastoji se od ostataka koje čovek koristi u dnevnim aktivnostima kao što su ostaci pakovanja proizvoda, ostaci od sečenja trave, cveća, hrane, nameštaja, odeće, boca, novina, električnih uređaja, boja, baterija i brojnih hemikalija za održavanje kuće, instalacija i mašina... Kada ove materije budu bačene zajedno i natopljene - one stupaju u nepredviđene fizičke, hemijske i biološke procese koji istovremeno deluju, stvarajući otrove! Otrovi sa smetlišta se kreću hiljadama kilometara kroz zemlju, vodu i vazduh i ulaze u lance ishrane, nagomilavaju se u biljkama, životinjama i ljudima i izazivaju kancer kod ljudi...Tako su problemi sa našim smetlištima, problemi naših suseda u drugim zemljama i obratno. Tečnost koja se cedi sa dna deponija sadrži između ostalog sulfate, hloride, teške metale - olovo, nikal, bakar i živu (Pb, Ni, Cu, Hg) i ( PCB, dioksine, i dr). [3], dakle najjače izazivače kancera kod ljudi. Kako deponija nebi ispuštala najopasnije čoveku poznate smeše otrova na planeti, u zemlju, vodu i vazduh, telo deponije mora imati: - nepropusnu podlogu od specijalne plastike HDP folije na svom dnu i obodima,
- sistem za sakupljanje i filtriranje procednih voda za koje se naučno tvrdi da su najotrovnije poznate nauci
- sistem za sakupljanje deponijskih gasova jer samozapaljivanje stvara isparavanje žive i POPS otrovnih materija sa deponija u vazduh.
- potrebno je sprečiti prodor okolnih voda u deponiju obodnim odvodnim kanalima
- kao i ograditi deponiju i zabraniti pristup.
Samo deponija koja ima najmanje ovih 5 osobina zove se SANITARNA DEPONIJA. Sve ostalo pravilno zovemo SMETLIŠTE! Kratak istorijat upravljanja otpadom u R. Srbiji Nemačka organizacija za tehničku saradnju – GTZ – od 2001. godine sprovodila je u Srbiji projekat Modernizacije komunalnih usluga, finansiran od strane Nemačkog Saveznog ministarstva za privrednu saradnju. GTZ projekat je 2003. godine u saradnji sa SKGO osnovao Fond za finansiranje malih komunalnih projekata kako bi se pružila podrška investicionim projektima iz komunalnih oblasti u malim opštinama (do 30.000 stanovnika) u Srbiji. SKGO kao osnivač i članica mreže asocijacija lokalnih vlasti pod pokroviteljstvom Saveta Evrope dobila je zadatak da bude ključna tačka za ceo region na polju čvrstog otpada. Detaljni izveštaji su na linku... Stara Nacionalna strategija upravljanja otpadom, koju je jula 2003. godine usvojila Vlada Republike Srbije, kao prvi nacionalni strateški dokument, ustanovila je okvir za upravljanje čvrstim otpadom, definisala hijerarhiju upravljanja otpadom, predložila pravne, tehničke i ekonomske alate, i takođe, uključila program harmonizacije sa EU. Strategija promoviše ponovno korišćenje, reciklažu, kompostiranje, prevenciju nastanka otpada/smanjenje na izvoru, kao važne komponente integralnog programa upravljanja čvrstim otpadom. U Nacionalnoj strategiji je promovisana ideja nove organizacije upravljanja otpadom bazirana na osnivanju regiona (skup formiran od više opština) za upravljanje čvrstim otpadom. Predviđala je Regionalne sanitarne deponije (29) Transfer stanice (44) Reciklažni centri(17) Centri za kompostiranje(7) Spalionice komunalnog otpada(4). Do 2006.g. postojala je samo jedna izgrađena sanitarna deponija - u Vranju (u Gornjem Milanovcu se izgradnja sanitarne deponije privodila kraju, a u Aranđelovcu je započeta izgradnja, dok je u Smederevskoj Palanci započeta i prekinuta izgradnja)! Početkom 2006 godine uspostavljeno je privatno-javno partnerstvo između GTZ projekta „Modernizacija komunalnih usluga“ i privatnog preduzeća Trojon & Fischer EKO u cilju unapređenja upravljanja čvrstim otpadom u Braničevskom okrugu. Ovo privatno preduzeće sa srpsko-nemačkim kapitalom već proteklih par godina vrši usluge sakupljanja i odlaganja komunalnog čvrstog otpada u opštinama Malo Crniće, Žagubica, Žabari i MZ Rabrovo opštine Kučevo. Od ovog meseca, preduzeće će preuzeti ove poslove i u opštini Smederevska Palanka. Naime, ove lokalne samouprave su poverile komunalne delatnosti sakupljanja i odlaganja komunalnog čvrstog otpada preduzeću Trojon & Fischer EKO na period od narednih 25 godina izuzev Smed. Palanke koja je to uradila na period od 15 godina. Krajem 2006.g. započeta je izrada nove Nacionalne strategije za upravljanje otpadom 2009-2018. U periodu od 2006.g. do 2008.g. došlo je do povećanja komunalnog otpada za 30%. Dato je jedno mišljenje koje nije potrepljeno dokazima pa nema čvrsto uporište, tj. izneta pretpostavka je da su prethodni podaci korišćeni za poređenje bili netačni. Bilo bi zanimljivo uporediti kupovnu moć, standard...dakle socioekonomske činioce.
Detaljni izveštaj na par stranica (izdvojen iz Izveštaja o stanju životne sredine za 2008.) o količinama, vrsti otpada, registru lica koja ga proizvode, prerađuju i ostalo je dat kao prilog na dnu stranice. Tokom 2008.g. popisane su divlje deponije na teritoriji Vojvodine, njih 569.
Nedostaju potpuni zvanični podaci o izgradnji sanitarnih i sanaciji starih deponija do 2010.g.! Kao i detalji o tome kako su izvršene sanacije. Tokom 2009.g. komunalni otpad se I DALJE odlagao, na potpuno neuređena državna SMETLIŠTA. Ova smetlišta su otvorenog tipa dakle nisu natkrivena, skoro u svim slučajevima nemaju sisteme protiv samozapaljivanja, nisu ograđena, i najgore nemaju nepropusnu podlogu na svom dnu i obodima koja sprečava ispuštanje otrova u zemlju i vodi. Godišnje se u Republici Srbiji sakupi oko 2.200.000 (miliona) tona komunalnog otpada, koji sadrži otpad iz: - domaćinstava,
- firmi
- neopasan industrijski otpad,
- opasan medicinski otpad,
- klanični otpad i
- građevinski otpad.
Postoji i ogroman broj divljih smetlišta usled nesavesnog postupanja stanovništva i usled činjenice da oko 2.500.000 domaćinstava nije pokriveno organizovanim sakupljanjem otpada. Ivana Dukić iz Agencije za zaštitu životne sredine navela je da u Srbiji postoje 164 deponije javnih komunalnih preduzeća, a da postoji više od 4.400 divljih deponija. Ona je navela da se veliki broj deponija nalazi kraj naselja, kao i u blizini reka, potoka i izvora vodosnabdevanja... 12. novembar 2009 Mape smetlišta i deponija Javnih komunalnih preduzeća i divlja i stara smetlišta Klikom na MAPU možete otvoriti u programu Google Earth,mapu lokacija deponija Javnih komunalnih preduzeća i divljih i starih smetlišta. NAPOMENA: Ovaj program je koncipiran tako da se tek zumiranjem neke oblasti uočavaju prethodno nevidljive deponije... Ako želite besplatan program sa mapama sveta, koji je ujedno i neophodan da bi ste videli ovaj sadržaj, Google Earth možete preuzeti klikom ovde. Autor dodatih lokacija na mapi je državna agencija za zaštitu životne sredine SEPA Podaci prikupljani putem upitnika radi formiranja nacionalne baze podataka o smetlištima (starim i divljim) na području Republike Srbije se nalaze na ovom linku.
Jun 2009.god. obavljeno je "Utvrđivanje sastava otpada i procene količine" u cilju definisanja strategije upravljanja sekundarnim sirovinama u sklopu održivog razvoja Republike Srbije. Uradio ga je Univerzitet u Novom Sadu-Fakultet tehničkih nauka-Departman za inženjerstvo zaštite životne sredine. Neki rezultati su: 
Očigledno je da se autori programa nisu bavili udelom OPASNOG otpada iz domaćinstva, što je nedopustivo! Upravljanje otpadom 3RUpravljanje otpadom u EU se bazira na 3 principa 3R :
Reduce Smanjiti količinu i toksičnost otpada .
Reuse Ponovna upotreba kontejnera, proizvoda , popravka slomljenih posuda...
Recycle Reciklirati što je više moguće što uključuje i kupovinu proizvoda od recikliranih komponenti .
- Prevencija nastajanja otpada : - što je ključni faktor u strategiji upravljanja otpadom. Ukoliko redukujemo količinu otpada i ukoliko uspemo da smanjimo njegove opasne osobine redukujući količinu opasnih supstanci, tada će i odlaganje biti automatski jednostavnije. Prevencija je usko povezana sa poboljšanjem metoda proizvodnje i uticajem potrošača sa zahtevima ka «zelenim» proizvodima i smanjenjem količine pakovnog materijala.
- Reciklaža i ponovna upotreba : ukoliko ne može da se spreči nastajanje otpada, potrebno je vratiti što je veću količinu otpadnog materijala nazad u upotrebu. EU komisija je definisala specifične tokove na koje se mora obratiti posebna pažnja, s obzirom na značajan uticaj koji vrši na životnu sredinu: električna oprema, stari automobili i zbog toga je uvedena specijalna regulativa koja pokriva oblast sakupljanja otpada, ponovne upotrebe, reciklaže i odlaganja, kao i obaveze reciklaže .
Šta su to transfer stanice u sistemu upravljanja otpadom?Transfer stanice ili, kako to možda bolje zvuči, pretovarne stanice, jesu prostori, objekti i postrojenja u kojima se otpad iz jedne opštine, mikroregije ili regije, nakon izdvajanja sastojaka koji se mogu ponovo upotrebiti, reciklirati ili preraditi, balira i priprema za transport do konačnog odlagališta, odnosno regionalne deponije. Jednostavnije rečeno, ako uzmemo za primer prostor jedne relativno dobro organizovane deponije, nakon izvršene sanacije, ona se može pripremiti i opremiti da i dalje prima otpad iz opštine koja se o njoj stara. Razlika je u tome, što se otpad sada ne odlaže kao ranije, već se na istom prostoru iz njega izdvajaju korisni sastojci, npr. staklo, papir, plastika, metali, organske materije, a zatim se svaka od tih komponenti zasebno skladišti, pakuje na odgovarajući način i transportuje na dalji tretman. Preostali otpad, koji se mora odložiti na deponiju, takođe se privremeno skladišti i, kada se skupe dovoljne količine, odvozi na regionalnu deponiju. Mogu li se transfer stanice organizovati i na nižem nivou od regionalnih?Naravno da mogu, samo se u tom slučaju ne zovu isto. Zovu se sortirne stanice ili sabirne stanice, sakupljačke, reciklažna dvorišta, reciklažna ostrva. KOMPOSTIRANJE NA DEPONIJI
U saradnji sa Nemačkom firmom HELSATECH urađen je pilot projekat na deponiji «Meteris» koji je trajao 6 (šest) nedelja. To je sistem za tretiranje komunalnog otpada, sa prekrivačem na bazi aktivnog uglja. Proces tretmana je sledeći:
• prvo se obezbedi slobodan prostor na deponiji
• postave se cevi za uduvavanje vazduha i ventilator, na površinu terena
• dovozimo otpad i preznimo(kipujemo) kamion smećar
• doveženo i rasplanirano smeće se prska BIOLOŠKI AKTIVNIM SUPSTRATOM
• prekriva se prekrivačem na bazi aktivnog uglja
• kroz ventilator se uduvava topao vazduh, jer se proces razgradnje odvija na konstantnoj temperaturi. Nakon završetka tretmana komunalnog otpada, organski otpad više ne postoji. Ovakav sistem štedi skupocen prostor na deponiji između 30 – 40%. DEPONIJSKI GAS Gas koji nastaje u telu deponije, poznat kao deponijski gas, predstavalja smešu 50% metana i 40% ugljen dioksida, 5% - 10% azota, kiseonika i drugih elemenata, ali u tragovima. Deponijski gas, smeša metana i ugljen dioksida predstavlja „greennhouse“ gasove (GHG), odnosno gasove koji utiču na pojačanje efekta „staklene bašte“ i njihova nekontrolisana emisija doprinosi globalnom atmosferskom zagrevanju. Metan generisan iz čvrstog otpada i otpadne vode putem anerobne dekompozicije predstavlja 20 % ukupnih antropogenih emisija metana. U isto vreme je metan 21 put reaktivniji od ugljen dioksida, što znači da je uticaj jedne tone metana u atmosferi na proces ubrzavanja globalnog zagrevanja jednak uticaju 21 tone ugljen dioksida. Onda je jasno i koliko su značajni uspostavljeni procesi sakupljanja i korišćenja deponijskog gasa.
Poznato je koliko je deponijski gas eksplozivan, koliko je teško ispratiti njegovu migraciju u telu deponije i perifernim delovima deponije, tako da bi se sakupljanjem istog rizik od moguće eksplozije značajno smanjio.
Ekstrakcij. U isto vreme, deponijski gas poseduje energetsku vrednost, što ga čini potencijalnim gorivom za pogon gasnih motora i dobijanja električne i toplotne energije tim putem, odnosno stvaranja moguće zamene za fosilna goriva.Deponijski gas, tačnije njegova metanska komponenta, poseduje energetsku vrednost reda veličine 38 MJ/ m3, što ga čini zadovoljavajućim gorivom za pogon gasnih motora specijalno razdvojenih za tu upotrebu, odnosno za dobijanje električne struje. Ovo je prisutna praksa na preko 730 lokacija u Evropi. Instalisani kapaciteti se kreću izmedju 350 kW do 1,2 MW. U isto vreme na oko 180 lokacija u svetu izgrađena su i kogenerativna postrojenja, kod kojih se iskorišćava i otpadna toplotna energija od hlađenja gasnih motora. Kada se napomene da je stepen korisnog dejstava jednog kogenerativnog postrojenja reda 87 % a da je stepen korisnog dejstva gasnog motora koji proizvodi električnu energiju reda 37 %, jasna je prednost sistema za kogeneraciju.
Deponijski gas se može koristiti za dobijanje toplotne energije putem njegovog sagorevanja u raznim tehničkim sistemima ili sistemima daljinskog grejanja. Takvih sistema u svetu ima oko 270.Deponijski gas se može koristiti i kao gorivo za prečišćavanje deponijskih procednih voda u procesu evaporacije. Pomenuta primena deponijskog gasa prisutna je na 17 lokacija u svetu.
Na 13 lokacija u svetu, dodatnim prečišćavanjem deponijskog gasa i njegovim poboljšanjem, omogućena je isporuka istog u postojeće mreže za distribuciju prirodnog gasa. Treba napomenuti da instalacija postrojenja za dodatno prečišćavanje deponijskog gasa iziskuje inicijalno visoka investiciona stredstva. Primera radi, u Holandiji, u funkciji su četiri postrojenja toga tipa.Zaključno, podaci o prisutnoj evropskoj praksi ukazuju da je najzastupljenija upotreba deponijskog gasa za pokretanje gasnih motora odnosno za dobijanje električne energije. Instalisano je oko 1200 MW i godišnje se na taj način sagori oko 3.1 miliona m3 deponijskog gasa. Evropska iskustva pokazuju da deponije sa minimum 200 tona odloženog komunalnog otpada dnevno, sa prijemnim kapacitetom od 500 000 m3 otpada, sa vremenom odlaganja otpada blizu 10 godina i visinom odloženog otpada od minimum 10 m, uz prisutnu tržišnu cenu isporučene električne energiji reda 0.05 eura za kWh mogu biti osnov za investiciono ulaganje u sistem za sakupljanje deponijskog gasa i proizvodnju električne energije.
EU DIREKTIVE
Direktiva EU br. 91/689/EC o opasnom otpadu izmenjena Direktivom br. 94/31/EC; Direktiva EU br. 2000/76/EC o spaljivanju otpada; Direktiva EU 99/31/EC o deponiji za otpad; Propis EU br. 259/93/EEC o nadzoru i kontroli isporuka otpada unutar Evropske zajednice, kao i pri ulasku i izlasku iz nje; Bazelska Konvencija o kontroli preko-graničnog kretanja opasnog otpada i njegovog deponovanja;
• Direktiva Saveta 75/442/EEC o otpadu (Okvirna direktiva) ustanovljava okvir za upravljanje otpadom u EU i hijerarhiju otpada (prevenciju ili smanjenje proizvodnje otpada i njegove štetnosti, iskorišćenje otpada, uključujući reciklažu, ponovno korišćenje ili korišćenje otpada kao goriva). Osnova za ovu Direktivu je Strategija EU o otpadu.
Okvirnom direktivom otpad je podeljen na:
Kontrolisani otpad koji obuhvata otpad iz domaćinstva, komercijalni i industrijski otpad, uključujući i medicinski otpad (ovi otpadi mogu biti interni, neopasni ili opasni).
Otpad iz domaćinstva (kućni otpad) koji nije opasan i on se označava kao komunalni otpad, odnosno otpad koji se sakuplja sa određene teritorijalne celine, najčešće lokalne zajednice.
Nekontrolisani otpad, koji obuhvata poljoprivredni otpad i otpad iz rudarstva i kamenoloma.
• Direktiva 96/61/EEC o integralnoj prevenciji i kontroli zagađivanja
Direktiva 96/61/EEC o integralnoj prevenciji i kontroli zagađivanja (Integrated Pollution Prevention and Control - IPPC) primenjuje se na industrijska i druga postrojenja i aktivnosti koje su klasifikovane prema nivou zagađivanja i riziku koji te aktivnosti mogu imati po zdravlje ljudi i životnu sredinu.
• Direktiva Saveta 91/157/EEC o baterijama i akumulatorima koji sadrže opasne supstance
Svrha Direktive je rezultat napora EU da smanji zagađenja teškim metalima koji se koriste u proizvodnji baterija i akumulatora. Direktiva nalaže iskorišćenje i kontrolisano odlaganje utrošenih baterija i akumulatora koji sadrže određene količine žive, kadmijuma i olova, a:
• propisuje da se uvedu mere za kontrolu odlaganja potrošenih baterija i akumulatora koji sadrže opasne supstance;
• propisuje da se uvedu zabrane plasiranja na tržište određenih vrsta baterija i akumulatora. Direktiva se odnosi na baterije i akumulatore koji sadrže:
više od 25 mg žive po ćeliji, osim alkalnih magnezijumskih baterija (ovo se odnosi na
baterije sa oksidima žive za slušne aparate, pejsmejkere i fotografsku opremu),
više od 0,025% kadmijuma po masi, kao što su baterije za višekratno punjenje (nikl
kadmijumske),
više od 0,4% olova po masi (uglavnom automobilski olovni akumulatori)
alkalne magnezijumske baterije koje sadrže više od 0,025% žive po masi (baterije za
opštu upotrebu kao što su dugotrajne Duracell, BATA itd).
• Direktiva Saveta 75/439/EEC o odlaganju otpadnih ulja
Postupanje sa otpadnim uljima je definisano Direktivom 75/439/EEC koja je i donešena da bi se na jedinstven način regulisalo postupanje sa otpadnim uljem. Ovom direktivom:
• zabranjuje se postupanje sa upotrebljenim uljima koje izaziva zagađivanje atmosfere iznad granice utvrđene propisima;
• zahteva se obezbeđivanje sigurnog i efikasnog sistema prikupljanja, tretmana, skladištenja i odlaganja otpadnog ulja;
• najviši prioritet se daje regeneraciji otpadnih ulja (gde tehnički, ekonomski, i organizacioni uslovi dopuštaju), zatim spaljivanju uz iskorišćenje energije, a najmanji njihovoj destrukciji ili kontrolisanom skladištenju, koje se mogu primeniti samo u ekstremnim slučajevima. Regenerisana ulja ne smeju da sadrže više od 50 ppm PCB/PCT.
• zabranjuje se bacanje upotrebljenih ulja u sve površinske i podzemne vode i kanalizaciju, sisteme za drenažu;
• zabranjuje se odlaganje/i/ili bacanje upotrebljenih ulja čije je dejstvo štetno za zemljište, i svako nekontrolisano bacanje otpada (taloga) koji nastaje u postupku obrade upotrebljenih ulja (za ponovno korišćenje, regeneraciju, spaljivanje);
• uspostavlja se sistem dozvola za postrojenja koja vrše tretman i odlaganje otpadnih ulja koje izdaju nadležni nacionalni organi u Zemljama članicama.
• Direktiva Saveta 2000/53/EC o starim vozilima
• Direktiva 2000/53/EC određuje način postupanja sa starim i isluženim vozilima i definiše gornje starosne granice vozila.
• U skladu sa ovom Direktivom, zahteva se da se:
o uspostavi sistem vođenja podataka o nabavkama novih vozila i broju, vrsti postojećih vozila
o uspostavi sistem sakupljanja vozila koja su predviđena za otpis, kao i delova vozila koja se zamenjuju, a prema vrsti materijala od kojih su ti delovi izrađeni,
o obezbedi sistem za razgradnju vozila u cilju sakupljanja reciklabilnih materijala, ili ako to nije moguće, da se obezbedi sistem za odnošenje i pravilno uklanjanje ove vrste otpada,
o da po uspostavljanju tržišta sekundarnih sirovina obezbedi službu koja bi vršila njihovu prodaju,
o da obezbedi da rukovanje delovima vozila koji spadaju u grupu opasnog otpada bude u skladu sa domaćim i inostranim propisima vezanim za upravljanje opasnim otpadom,
o da podatke o sakupljenim vozilima, reciklabilnim materijalima i opasnom otpadu iz tih vozila redovno dostavlja nadležnim institucijama,
o da razvije program edukacije zaposlenih kao korisnika vozila.
• Direktiva 2002/96 o otpadu od električne i elektronske opreme
Cilj Direktive (2000/96/EC) koja tretira elektronsku i električnu opremu je da promoviše ponovno korišćenje, reciklažu i druge forme povraćaja elektronskog i električnog otpada u cilju redukovanja količine ovog otpada i poboljšanja performansi životne sredine.
Ovom direktivom se zahteva da se:
• Utvrdi način sakupljanja i tretmana elektronske i električne opreme
• Utvrdi alternativan tretman za velike količine reciklabilnog materijala iz tretmana ove opreme
• Edukuje radno osoblje za postupanje sa otpadnim materijama
• Sve ovo u ekonomskom interesu s obzirom na postojanje principa "zagađivač plaća"
• Direktiva se odnosi na sledeće kategorije električnih i elektronskih uređaja:
o Kućni uređaji, elektronska i telekomunikaciona oprema, potrošačka oprema
o Oprema za osvetljenje, fluorescentne lampe
o Električni i elektronski alat
o Igračke
o Medicinska oprema
o Istrumenti za monitoring i kontrolu;
o Automatski raspršivači.
Direktivom se zahteva da se moraju uspostaviti sistemi za sakupljanje odnosno da distributeri i imaoci električne i elektronske opreme treba da preuzmu ovakvu opremu od domaćinstava bez traženja naknade. Takođe ovom direktivom se definišu uslovi za postupanje sa fluorescentnim lampama koje sadrže živu i metodologija za postupanje sa njima, s obzirom da se one tretiraju kao opasan otpad.
• Direktiva 96/59/EC o odlaganju PCB/PCT
Direktiva Saveta 96/59/EC ima za cilj da definiše način postupanja i eliminacije polihlorovanih bifenila (PCB) i polihlorovanih terfenila (PCT) i dekontaminaciju opreme u kojoj su se nalazili kao i način odlaganja opreme koja je zagađena sa PCB a nije izvršena njena dekontaminacija.
Pod PCB se podrazumevaju: polihlorovani bifenili, polihlorovani terfenili, monometil-tetrahlor-difenil-metan, monometil-dihlor-difenil-metan, monometil-dibrom-difenil-metan.
ČIJE SU DEPONIJE?Karakteristika sistema imovinsko-pravnih odnosa u Srbiji je da JKP – kao i opštine – nisu vlasnici imovine. Država je vlasnik. Sistem imovinsko-pravnih odnosa pretrpeo je u skorijoj istoriji značajne promene: - Do 1995. imovina kojom je raspolagalo JKP bila je u „društvenom vlasništvu“, što je zakonska forma specifična za bivšu Jugoslaviju.
- Između 1995. i 2006. sva imovina u javnom vlasništvu bila je označena kao državna imovina
- Novi Ustav Republike Srbije iz 2006. vraća opštinama pravo nad imovinom. Međutim, ova ustavna odredba će stupiti na snagu tek kada bude usvojen Zakon o javnoj imovinii, koji je poslednje dve godine u procesu izrade. Stoga, do dana današnjeg, imovina JKP predstavlja de jure (u skladu sa zakonom) državnu imovinu. (Nacrt Zakona o javnom vlasništvu je poslednje dve godine u pripremi; njegovo usvajanje se još očekuje u toku 2008. godine.)
De facto situacija se ipak razlikuje de iure situacije, s obzirom da u mnogim slučajevima opštine upražnjavaju vlasnička prava nad JKP. Opštine su „osnivači“ JKP i stoga postavljaju upravni odbor i direktore JKP. Na taj način, imaju potpunu vlast u pogledu rukovodstvenih odluka. Što se tiče budućih alternativnih režima u vezi sa vlasništvom, pod pretpostavkom da je imovina kojom upravlja JKP vraćena u vlasništvo opštine, opcije su da se ili ova imovina dalje prenese u vlasništvo JKP, ili da ostane u vlasništvu opštine. Kada govorimo o vodovodima i kanalizaciji, preovlađujuća praksa je da infrastruktura ostane u vlasništvu opštine, dok u isto vreme, JKP poseduje imovinu i opremu neophodnu za upravljanje sistemom. Kod upravljanja otpadom preovlađujuća praksa je, da se kao vlasništvo JKP, zadrže transportna vozila i kontejneri, kao i sva operativna imovina. Međutim zemljište na kom je deponija obično ostaje u opštinskom vlasništvu. Njom rukovodi ( uzevši je u najam ili u skladu sa ugovorom o koncesijama) pružalac usluga, ali se nakon zatvaranja vraća opštini. (Ovo pokreće često nerešeno pitanje ko je zadužen za naknadnu brigu o deponiji: onaj koji je njome rukovodio ili opština!? Česta pojava je da korporacije eksplolatišu deponiju kratkotrajno dok ostvaruju profit na lak način, a zatim je napuštaju!
|
Deponije otpada
Loading Poll...
